Eğer insanî değer ve duygular, tamamen devre dışı kalmamış ise vicdan devrededir. Vicdanın verdiği hüküm çok daha tesirlidir. Hatta haklı olduğunuz halde gadre uğrayıp zarara uğratıldığınızda, size yapılan muameleyi mantıklı bir zemine oturtamadığınızdan çok acı çekersiniz. "Bu bana yapılmamalıydı" düşüncesi sizi derinden etkiler.
Bazen de insan yaptıklarının hesabını kendine bile veremeyince intiharı bir çıkış yolu olarak görebilir. Ama ebedî hayata inanan kişi, imanî tehlike olan intiharı asla gündemine alamaz.

Vicdan mahkemesinin verdiği karar her türlü dünyevî mahkemeden daha tesirlidir. Helalleşme en iyi yoldur. Özür dilemek gerekiyorsa özür, tazminat ödemek gerekiyorsa, tazminat, itiraf gerekiyorsa itiraf veya tevbe... Vicdanı köreltmemek gerekiyor.