Tevhit inancı, müslümanın bütün hayatını kapsamalıdır. Birlik ve vahdet manasına gelen gelen tevhit, inananın günlük hayatında da kendisini göstermelidir. Bilgi ile düşüncenin, öz ile sözün, inanç ile davranışın uyumu da buna dâhildir. Bu noktadaki taviz, ferdî ve sosyal hayatın çıkmaza girmesine sebep olmaktadır.

İnanç; bilgi, düşünce ve davranış birliğini doğrudan etkileyen bir değerdir. Doğru bilgiye dayalı düşüncenin, ilâhî ve dinî hakikatlerle buluşması inanç sahasını oluşturur. İnançtaki uyum ve birlik, davranışlara yansımadığında, inanan insanın hayatı anlamsızlaşmanın yanında birçok problemi de beraberinde getirir.

Kişinin hayatında kabul, tutum ve davranış, bir noktada buluşmadıkça, tutarlı bir yapı ortaya çıkmaz. Fert ve toplum hayatındaki parçalanmışlıklar, kişinin kalp, beyin ve davranışlarındaki tutarsızlıkların yansımasıdır.

Sorumluluk bilinci, dünyada hatasız yaşamak için gerekli bir tutumdur.

Sorumluluk, kişinin üzerine aldığı her şeyden hesap vermeye hazır olması demektir. Sorumluluk almış insan, hesap verir; kendi bilincinin, gücünün ve kendi eyleminin sınırları içinde olaya sahip çıkar. Sorumluluk bilinci, kişinin olgunlaşma sürecinde, nerede olduğunun en iyi göstergesidir. İnsan, bir şeyi yapmaya karar verdi mi, sonuna kadar gitmeli; ama yaptığı şeyden sorumluluk almalıdır. Bir insanın, kararlarının sorumluluğunu kabul etmesi demek, o kararlar uğruna ölmeye hazır olması demektir.[1] Ölüm bilincine sahip insan, yaptığı her şeyin hesabını verme şuuruyla yaşamalıdır.

Aynı dil, tarih ve kültürel arka plan ile aynı coğrafyayı paylaşıp bir bayrak altında yaşayan insanlara vatandaş denir. Bir aile için ev ne ise, bir toplum için de vatan odur. Ailede herkesin görev ve sorumlulukları olduğu gibi, aynı bayrak altında yaşayan insanların da hak ve vazifeleri vardır. Biraz daha özele iner ve genele çıkarsak, bir kişi için beden ne ise insanlık için dünya odur. Her fert kendini, insanlığın bir parçası ve dünya üzerinde özel vazifesi olan biricik mesul kişi olarak hissetmelidir. Kur’ân’da insanın halife olarak yaratılmasının (Bakara, 2/30; Sâd, 38/26) anlamı da bu çerçevede şekillenmelidir.

İyi ile kötü arasına yerleştirilen insanın kendi içinde bile hoşlanmadığı bazı şeyler cereyan etmektedir. Ama bu hiçbir zaman normal dediğimiz kişilerde, asıl dengeyi ve kişiliği zedeleyecek duruma gelmemektedir. Dolayısıyla yaşadığımız dünya, ülke veya çevrede de bazı sıkıntılar olabilir, önemli olan bunların düzeltilmesi yolunda gayret göstermektir. Dinimizin emri maruf nehyi anil münker (iyiliği yaygınlaştırıp, kötülükten uzaklaştırmak) vazifesi de bu noktada ihmal edilmemelidir. Yani her şeye rağmen doğruların yanında olup bilinçli bir tavır ile yaşamak, sağlıklı bir toplum olabilmek için kaçınılmazdır.

Bu yazımda toplum hayatımızdaki birçok problemin asıl kaynağı olduğu halde, pek dikkate almadığımız aşırı menfaatçilik, egoistlik ve münafıklık konusu üzerinde durmak istiyorum. Bu konu kimlikleştirme noktasında biraz tehlikeli olduğu için Hz. Peygamber bunların vasıfların bildirmiş ve Müslümanların dikkatli olmasını istemiştir.

İnsanlık tarihi, son dönemlerde çık hızlı bir değişim geçiriyor. Bilişim teknolojileri toplum mühendisleri elinde şekil kazanıyor. Bu gidişe bilinçli bir değer kazandırmak gerekmektedir.

Belli hassasiyeti olan insanlar, bu değişim sürecini yönetemeyince, olumsuz sonuçlardan bütün toplum ciddi şekilde etkileniyor ve daha da etkileneceğe benziyor.

Yasaklama anlayışı ile bir yere varmak mümkün değildir. Zaten insan içselleştirmeden yasaklanan şeye karşı daha düşkün olabilmektedir. Değer yargıları ve inanç bu noktada devreye girmektedir. Dolayısıyla şikayet yerine, üretim yapmak zorundayız.

Toplumun bozulmasından şikâyet etme yerine sağlıklı ve haklı tepkileri ön plana çıkarmak gerekmektedir. İlk anda tepki gösterilmeyecek olursa zamanla bazı olumsuzluklar normal olarak algılanmaya başlar. Toplumun ahlaki genleri de böylelikle olumsuz bir değişime sürüklenmiş olur.

Düşünce yapıları, davranışa geçmedikçe bir açılım gerçekleşmez. Düşünce ve davranış uyumu bu noktada önem arz etmektedir. Söz ve davranış uyumu olmadıkça da modelleme sistemi sağlıklı şekilde işlemez.

Algılama sistemleri, eğitim ve gelişime uygun olarak kullanılmalıdır. Bu da etrafımızda olup bitenlere yakın ilgi duyup çözümleme yapmamızı gerektirmektedir. Aksi halde sonucundan hepimizin şikâyetçi olacağı olumsuzlukları yaşamamız kaçınılmaz hale gelir. Bir zamanlar fotoromanlar ile yapılanlar şimdi diziler ve filmler ile yapılıyor.

Basın, yayın, TV programları ve internet, çocukların ve büyüklerin düşünce yapılarını ciddi şekilde etkilemektedir. Zamanında güzel örnekler ortaya koyamaz isek bazı olumsuzluklardan etkilenme durumunda kalmamız kaçınılmazdır.

Son zamanlarda çekilen bazı dizilerdeki çapraşık aile içi iletişimler yukarıdaki başlığı atmama sebep oldu. Adam başkasıyla evli ama ilgi duyduğu ve düşüp kalktığı başka birileri var. Ve bu durum rol gereği çok masum şekilde gösteriliyor. Böylelikle aile ve nikâh bağlarının çok da önemli olmadığı anlayışı empoze edilmeye çalışılıyor. Bu kötü örneklere artırmak mümkün…

Gayri meşru ilişkiler ve kazanılan çocuklar, çok masumane bir çerçevede verilebiliyor. Evlilik öncesi beraberlikler sıradan gösteriliyor. Zengin veya sanatçı (!) her türlü gayr-i meşruluğu işleyebilir anlayışı şuur altlarına işleniyor.

Sanal âlemde insanlar, huzur ve mutluluk arar iken evdeki huzur ve mutluluklarını kaybetmektedirler. Yakınımızda bulunan insanlara verdiğimiz ilgi ve değer gittikçe azalıyor. Uzakta olan hatta tanımadığımız kişilere verdiğimiz ilgi ve değer artıyor. Aslında belki bir araya gelme ihtimalinin bile olmadığı nice iletişimler söz konusu…

Şehirlerarası otobüslerde izlemek durumunda kaldığımız çoğu filmlerdeki bazı sahneler yüzümüzü kızartacak cinsten olabiliyor. Geleneksel tepkisizliğimizden dolayı, bazıları bunlardan bütün yolcuların haşlandığını zannediyor. Ama sessiz çoğunluk bazı dengeleri aslında değiştirebilecek güçte… Bu noktada bilinçlenme süreci iyi işletilmeli ve sivil toplum kuruluşları ciddi sorumluluklar üstlenmelidir.

Hassasiyeti olan insanlar, çocuklara ve ailelere dönük sağlıklı üretim yapmak durumundadır. Eğitim faaliyetleri, dönemin ve kişilerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde olmalıdır. Açılım ve çözüm, ihtiyaç hissettirme, ilgi uyandırma, sağlıklı ve doğru bilgileri zamanında örnekleme sistemi ile kazandırmadan geçiyor.

Çocukların ilgileri iyi kullanılmalıdır. Çocukların bilgi ve hayal dünyalarını değerlerimize uygun şekilde hazırlayıp geliştirecek ürünler geliştirmek de sorumluluk noktasındakilerin vazifeleri arasındadır. Eğitimde lokomotif olmak durumundayız. Bunu yapamayacak olursak en azından alternatif üretmek zorundayız.

Değerlerimize uygun eserler üretmek durumundayız. Gençlerin iç dünyalarındaki problemlere açılım sağlayacak, modelleme yapılabilecek kitaplar yazılabilmelidir.

İnsanların bir araya gelip dert ve sıkıntılarına çözüm üretebilecekleri yapılara şiddetle ihtiyaç var. Bu noktada sivil inisiyatif devreye girmelidir. Hassasiyeti olan insanlar sinerji üreterek birbirlerini güçlendirmelidir. İletişimin gücünü kullanabilmek gerekir. Muhatap kitle ila sağlıklı iletişimler her iki tarafı da güçlendirir.

Toplumun önünde olan insanlar şikâyet etme yerine iş ve proje üretmek zorundadırlar. Bu sorumluluğu taşımayacak olursak, hesabını veremeyeceğimiz bur duruma düşebiliriz.

“Müsademe-i efkardan barika-i hakikat doğar” özdeyişini hayata geçirmemiz gerekiyor. Bu noktada her birimize ciddi yükümlülükler düşmektedir. Birbirimizi cesaretlendirip sağlıklı oluşumlara imza atmak durumundayız. İnsanî ve sosyal gelişimimiz için buna ciddi ihtiyaç var.

Nefsine galip gelemeyenlerin, ne kendilerine ne de toplumlarına faydası olabilir.

Her şey kontrolüne verilen insanın,

dikkatsizlikleri sonucu meydana gelen deformasyondan şikayet hakkı yoktur.

Son günlerde bilhassa temel dini konularda yapılan farklı açıklamalar, halkımızın kafasını ciddi şekilde karıştırmış gibi görünüyor. Bu durum daha önce de var olan, önemli bir problemin net bir şekilde gündeme gelmesine sebep oldu. “Kime itimat edeceğiz?”

Hayatın devamı, hareket ve çalışmaya,

Allah’ın nimetlerine erişme de bu sünnetullaha bağlanmıştır.

Çalışma hayatı, insan ömrünün önemli bir kısmını tutmakta ve meslek hayatı, günlük toplam kaliteyi yakından ilgilendirmektedir. Herkesin kendine göre bir meşguliyeti ve uğraşı vardır.[1] Bunların ne kadarı fert, toplum, insanlık ve İslamlık adına faydalıdır. Veya daha faydalı hale nasıl getirilebilir? Bu açıdan İslam literatürü ve Kur’ân ele alındığında dikkat çekici bilgilere erişmek mümkündür.

Ne yarattığını en iyi bilen Rabbimiz, onun istek ve ihtiyaçlarını en iyi bildiği gibi verimliliği için de gerekli şartlardan haberdardır.[2] O’nun katından gelen ilahi rehberde de günlük hayatı yakından ilgilendiren konuları bulmak olasıdır. En doğruya ulaştıracak olan Kur’an,[3] insanlığın kabiliyetlerini kullanıp mükemmelleşmesi için gönderilmiştir. Bilindiği üzere çalışıp gayret etmeden, kabiliyet gelişmez ve toplam kalite ortaya çıkmaz. Mükemmel olabilmenin yolu da kaliteden geçer.