Anasayfa Rol Teorisi

Rol Teorisi

Rol Teorisi PDF Yazdır ePosta

Hayatta çok farklı rollerimiz vardır. Vazife ve rolüne uygun davrananın başı ağrımaz.

Kendimize layık gördüğümüz rollere uygun davranırız. Bu gelişim ve özgüvenle direk alakalı bir durumdur.

Her insan farklı durumlarda değişik roller üstlenir. Evlat, baba, öğretmen, konuşmacı, gazeteci, vatandaş, Türkiyeli, Ordulu, koca, kardeş, ağabey; her birinin davranış kalıbı diğerine göre değişiktir.

Bazı roller güçlenirken, bazı roller körelebilir.

Sosyal rol ve davranış, içinde yaşanılan toplumun dokusuyla yakından ilgilidir. İctimaî davranış, bireyin düşünerek ve duyarak yaptığı bir seçenek ve tercihler sistemi meydana getirmektedir.  Toplumun değer yargıları ferdin davranışlarını denetleyip kontrol eden bir özelliğe sahiptir. Oluşumu kültürün etkisi altında, tarih süreci içinde şekillenen toplumsal yargılar; tutumların biçimlenmesine yol açan, duygusallık içeriği olan uyarılardır.
    Çevre, insanın hareketlerini kontrolde önemli bir etkiye sahiptir. Kişi, içinde bulunduğu çevrenin özelliklerini, hal tavır ve davranışlarıyla yansıtmaktadır. Bundan dolayı insana olumlu davranış kalıpları sunan toplulukta bulunmak ve iyi arkadaşlar edinmek kişilik gelişimi açısından önemlidir.  Kişinin kendi kabiliyetlerini keşfetme ve ortaya koyabilmesi için bu tür olumlu ve verimli çevrelere ihtiyaç vardır. Tohumun özelliklerinin anlaşılabilmesi için, verimli toprağa ekilip, su ve benzeri gerekliliklerle beslenmesi gerektiği gibi; insanlarda gizli kabiliyetlerin açığa çıkabilmesi için de, uygun grup ve çevreler gerekmektedir. Sosyal çevrenin bir etkisi olarak insanlar kendilerini, toplumdaki başka insanlarla mukayese ederek değerlendirirler.  Nitekim muhtemel muhataplarını bulan kişiler kabiliyetlerini rekabet yoluyla da açığa çıkarma fırsatını yakalayabilirler. Kabiliyetiyle alakalı hedef ve örneklere sahip olanlar kendilerini geliştirmede daha şanslı olurlar. Toplumun, ferdi bazı noktalarda dizginlediği ve onu keyfine göre hareket etmekten alıkoyduğu bir vakıadır. İnsan neyin iyi, neyin kötü olduğunu belirlerken, toplumun kendisine karşı takındığı tavırdan etkilenir.  Toplumun bu kontrol ve yaptırımı ne kadar olumlu olursa; ortaya çıkacak insan ve davranış tipi de o kadar olumludur.

Rolümüze uygun davranabilirsek sıkıntı çekmeyiz.

Rolünüze içten inanmalısınız. Kendinize yakıştırıp layık gördüğünüz rolün hakkını verebilirseniz, yani siz rolünüze içten inanırsanız, başkaları da size inanır.

İnanmadığınız bir rolü, yapmacık veya dış etkiler ile devam ettirmeniz çok güçtür. Elinize ayağınıza bulaştırabilirsiniz.

 
Kişilik ve Davranış Münasebeti PDF Yazdır ePosta
        Kişilik/şahsiyet, her insanın kendine özgü davranış eğilimlerinin dinamik bir bütünüdür.[1] Ancak insan, öylesine karmaşıktır ve içindeki gerçek gizli eğilimleri günlük etkinliklerde öylesine zayıf ve seyrek görülür ki, onun bilimsel olarak anlaşılması ve davranışlarının belirleyicilerinin sadece davranışların gözleminden çıkarılması adeta imkansızdır.[2] Toplumlaşma sayesinde fert, bir kişilik oluşturur ve belirli bir toplumda yaşamaya elverişli davranışlar kazanır.[3] Her kişide başka insanlarla münasebet sayesinde doğan bir benlik kavramı, yani insanın kendi kişiliği hakkında bir kanaati vardır. Genel anlamıyla ahlakî davranış bu benlik ile dış dünya arasındaki münasebetin görüntülerinden ibarettir. Şahsiyetin gelişmesi, insanın kendi özünü tanımasıyla mümkündür. İçindeki vicdanının sesini şuurlu olarak tanıyan, anlayan ve kabullenip kontrol edebilen insan şahsiyet sahibi olabilir. Zihnî faaliyetler ve düşünce üstünlük kazandıkça kişiler olgunlaşır.[4] Benlik ve kişilik kavramının oluşması, insanın toplumsal bir hayatı paylaşmasıyla yakından ilgilidir.


[1]      Zeydan, es-Sulûkü’l-İctimâî li’l-Ferd, s. 115, 198, 208 ; Fevzi Sâlim Afîfî, es-Sulûkü’l-İctimâî beyne I’lmi’n-Nefsi ve’d-Dîn, Tanta, 1991, s. 60; Güngör, Ahlâk Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk, s. 12.

[2]      Aydın, Eğitim Yönetimi, s. 19.

[3]      Ülken, Sosyoloji Sözlüğü, s. 297.

[4]      Köknel, Kişilik, s. 119-123.

 


Kimler Sitede

Şuanda 18 konuk çevrimiçi

Dr. H. Emin SERT'in resmi web sitesidir.