Site Rengi

Dr. Hüseyin Emin SERT, İnsani ve Sosyal Gelişim Uzmanı, İNSGEM Resmi Web Sitesi

Durum Teorisi

  • 28 Eylül 2008

Her şeyi yerinde ve zamanında yapmak, durum teorisinin önemli prensiplerindendir. Kişi içinde bulunduğu ortam ve anı, ne kadar iyi anlamlandırabilirse, o kadar yerinde ve verimli davranışlar sergileyebilir. Nerede, nasıl davranmak gerekirse, o şekilde davranıp hareket etmek, toplam kaliteye de, olumlu yönde katkı yapacaktır. Bir konferans salonunda, cep telefonunu kapalı tutmak hatibin ve dinleyicilerin konsantrasyonun bozulmasına sebebiyet vermeyerek, hem konuşanı, hem de dinleyenleri olumlu katkı yapacaktır. Aksine,  bilgisayar donanımlı bir araçta, açık tutulan bir cep telefonu, feci bir kazaya sebebiyet verebilecektir.

İnsan, içinde bulunduğu durumu çok iyi anlamalı ve en iyi şekilde değerlendirmeye çalışmalıdır. Durumu alternatiflendirmek ve içinde bulunulan anı, kontrol altına almaya çalışmak gerekir. Her şeyi yerinde ve zamanında yapan başarılı olur. Psikolojik yönden rahat olanın, başarısı artar. Bu da, ancak kişinin içinde bulunduğu anı, çok iyi yorumlayıp değerlendirmesiyle gerçekleşebilecektir.

Kişi kendini, başarı yolunda belli bir noktaya taşımadıkça, diğer insanlarla münasebetlerinde muvaffak olamaz.[1] Bir atasözünde de, ‘Zamanından önce öten horozun, başı kesilir’ ifadesiyle bu durum vurgulanmıştır.

Zenginlik, servet çokluğu değil, gönül zenginliğidir. Haline şükretmeyen insan, zenginliğinin sefasını süremez. Hiçbir zaman çıktığın kapıyı hızla çarpma, çünkü, geri dönmek zorunda kalabilirsin.

İhtiyaç halinde anahtar aramak yerine, anahtar olabilmelidir. Nerede nasıl hareket edeceğini bilmek, mutlu olabilmenin ve yaşamanın yarısıdır. Bütün münasebetlerde dürüstlük, en iyi hareket tarzıdır.

İslâm’ın saygı gördüğü toplumlarda kişinin iyi ve makbul huylar ile donanması belki kolay olabilir, ancak İslâm’ı sıradan bir obje olarak değerlendiren toplumlarda durum aynı şekilde olamayabilir.[2] “O gün, ne mal fayda verir ne de evlât. Ancak Allah’a kalb-i selîm (temiz bir kalp) ile gelenler (o günde fayda bulur).”[3] Şartların menfî olanlarını müspete çevirmek için çalışmalıdır. Böyle gayret edenlerin amelini, Allah boşa çıkarmaz.

 İletişim hataları, hayatımızı derinden etkiler. İletişimde göz, başlı başına bir mesaj kaynağıdır. Bir kimse gözünüze bakıyorsa, size ilgi duyuyor demektir. Öte yandan bir kimse, gözünüzü gözünüzden kaçırmakla, sizden bir şey saklamak durumunda olduğunu ifade edebilir. Göz ilişkisi kurulduktan sonra, diğer ilişkiler yavaş yavaş kurulabilir. Bir kimsenin gözbebeği, baktığı nesneye duyduğu ilgi oranında büyümektedir.[4] Atalar bu durumu, “Dost başa, düşman ayağa bakar” ifadesiyle dile getirmişlerdir. Ancak yerine göre, gözü bazı şeylere bakmaktan alı koymak gerekebilir. Mesela kadının güzelliklerine ve elbisesine bakmak, kalbe şehvet tohumunu ekebilir. Çünkü, göz neredeyse gönül oradadır.

“Dilini koruyan kimsenin kusurlarını Allah örter. Gazabına mâlik olan kimseyi Allaü Teâla azabından korur. Allah’dan özür dileyen kimsenin özrünü Allah kabul eder.”[5]

En dolu vakit; kendimizi geliştirmeye çalıştığımız anlardır. Kitaplarla dost olmak sizi canlı ve uyanık tutar. İnsanda cehalet, öğrenme ihtiyacı durunca başlar. Hatasını kabul edip haddini bilmek, irfandandır. Hiçbir kimsenin, koyduğu kaide ve prensibi çiğneme hakkı yoktur. 


[1] Stephen R.  Covey, The Seven Habits of Highly Effective People, Simon and Schuster, London, 1994, s. 185.

[2] Kesler, Muhammed Fatih, Kur’an-ı Kerim’de (Mâun ve Kevser Surelerinde) İnsan Tipleri, Ankara, 1995, s. 15.

[3] Kur’ân, Şuarâ (26): 89.

[4] Cüceloğlu, Yeniden İnsan İnsana, s. 44.

[5] Ahmet b.  Muhammed eş-Şeybanî, ez-Zühd l’ibni-Hanbel, Daru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, Beyrut, 1398, c. 1, s. 35.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Yorum Yazın